Con đường quan trọng nhất là hành trình tu sửa chính mình 

Có một câu tôi rất thích:

“人生没有白走的路，每一步都算数。”

“Cuộc đời không có đoạn đường nào là uổng phí, mỗi bước ta đi đều mang một ý nghĩa riêng.”

Nhưng nếu mỗi bước chân đều được tính, vậy điều gì mới là đích đến cuối cùng của cuộc đời?

Là những gì chúng ta đạt được?

Hay là những gì chúng ta trở thành?

Tôi đã suy nghĩ về câu hỏi ấy rất lâu. Và càng trải nghiệm nhiều hơn, tôi càng cảm thấy rằng những đoạn đường tưởng như đang đưa ta đi về phía thế giới, thực ra lại đang dẫn ta quay về với chính mình.

Có lẽ, con đường quan trọng nhất của đời người chưa bao giờ là hành trình đi ra bên ngoài.

Mà là hành trình tu sửa chính mình.

Điều dẫn dắt con người đi xa nhất không phải là người đồng hành, mà là lý tưởng trong lòng

Tôi nhớ lại năm đầu tiên học thạc sĩ tại Trung Quốc. Trong chương trình dành cho lưu học sinh có một môn học bắt buộc là 《中国概况》（Tổng quan về Trung Quốc). Hôm ấy, khi giảng về Nho gia, Đạo gia, Phật gia và những tác phẩm kinh điển của Trung Quốc, cô giáo nhắc đến 《西游记》.

Tây Du Ký là bộ phim gắn liền với tuổi thơ của rất nhiều người.

Hôm đó, cô giáo đặt ra một câu hỏi rất thú vị:

“Nếu một ngày Đường Tăng không còn nữa, ai sẽ là người đứng lên lãnh đạo đội ngũ tiếp tục đi lấy kinh?”

Cả lớp bắt đầu tranh luận.

Có người cho rằng Tôn Ngộ Không là lựa chọn phù hợp nhất vì thông minh, quyết đoán và có năng lực mạnh nhất.

Có người lại nghiêng về Sa Tăng bởi sự điềm tĩnh, bền bỉ và trung thành.

Nhưng sau đó, điều khiến tôi suy nghĩ lại không phải là ai sẽ thay thế Đường Tăng.

Mà là một câu hỏi khác:

“Nếu như không còn ai đồng hành nữa, liệu Đường Tăng có tiếp tục đi không?”

Có lẽ câu trả lời là có.

Bởi ngay từ đầu, hành trình ấy chưa bao giờ bắt đầu vì Tôn Ngộ Không, Sa Tăng hay Trư Bát Giới.  Nó bắt đầu từ một lời nguyện, một niềm tin và một lý tưởng muốn đi đến Tây Thiên để tìm chân kinh.

Có lẽ cuộc đời chúng ta cũng như vậy. Nhiều khi ta nghĩ rằng mình đi được đến hôm nay là nhờ gặp đúng người, có đúng cơ hội hay nhận được sự giúp đỡ từ ai đó. Điều đó không sai. Nhưng nếu không có một lý tưởng đủ mạnh ở bên trong, thì dù có bao nhiêu người đồng hành, chúng ta cũng khó đi được thật xa. Thứ dẫn dắt con người đi tiếp lâu dài chưa bao giờ chỉ là một cá nhân. Mà là niềm tin vào con đường mình đang đi.

Tám mươi mốt kiếp nạn lớn nhất không nằm trên đường đời, mà nằm trong nội tâm

Sau đó tôi tìm đọc thêm những cách lý giải khác về Tây Du Ký và đặc biệt ấn tượng với một góc nhìn cho rằng năm thầy trò Đường Tăng thực chất không phải năm nhân vật riêng biệt, mà là năm phần khác nhau trong chính mỗi con người.

Đường Tăng tượng trưng cho lòng từ bi và lý tưởng.

Tôn Ngộ Không tượng trưng cho trí tuệ và lý trí.

Trư Bát Giới đại diện cho dục vọng và những ham muốn bản năng.

Sa Tăng là sự nhẫn nại, bền bỉ và tinh tấn.

Còn Bạch Long Mã chính là thân thể vật chất – phương tiện để chúng ta đi hết hành trình cuộc đời.

Khi nhìn theo cách ấy, Tây Du Ký bỗng không còn đơn thuần là câu chuyện đi lấy kinh nữa. Đó là câu chuyện về việc thuần hóa chính tâm mình. Bởi trong mỗi chúng ta đều có một Tôn Ngộ Không luôn muốn chứng tỏ bản thân, một Trư Bát Giới dễ bị cuốn theo những ham muốn nhất thời, một Đường Tăng giàu lòng trắc ẩn nhưng đôi khi mềm lòng và thiếu sáng suốt, cùng một Sa Tăng âm thầm chịu đựng và vẫn tiếp tục bước đi dù phía trước còn rất xa.

Tám mươi mốt kiếp nạn hóa ra không chỉ nằm trên con đường đến Tây Thiên. Mà nằm trong chính nội tâm của mỗi con người. Cuộc hành trình đi lấy kinh thực chất chưa bao giờ chỉ diễn ra trên con đường từ Trường An đến Tây Thiên. Đó còn là hành trình con người đi qua những tham – sân – si, những chấp niệm và vọng tưởng trong chính mình.

Hiểu vô thường không phải để buông xuôi, mà để học cách buông bỏ

Có lẽ cũng vì thế mà khi đọc đến 《心经》(Tâm Kinh), tôi lại cảm thấy giữa hai tác phẩm tưởng như rất khác nhau ấy có một sự kết nối tự nhiên.

Trong Tâm Kinh có câu: “色即是空，空即是色。” –  “Sắc tức là Không, Không tức là Sắc ”

Nhiều người nghĩ rằng chữ “Không” đồng nghĩa với trống rỗng hay từ bỏ tất cả. Nhưng thực ra, “Không” không phải là phủ nhận cuộc sống. “Không” là hiểu được bản chất vô thường của cuộc sống. Con người sẽ thay đổi. Các mối quan hệ sẽ thay đổi. Cảm xúc sẽ thay đổi. Ngay cả những điều ta từng nghĩ là mãi mãi, rồi cũng có thể đổi thay theo thời gian. Khi hiểu được điều đó, ta không còn cố gắng kiểm soát mọi thứ nữa.

Không phải vì thờ ơ, mà vì biết rằng có những điều càng nắm chặt càng dễ mất đi. Buông bỏ không phải là từ bỏ. Mà là học cách chấp nhận. Ngẫm lại cuộc đời, rất nhiều nỗi đau của con người cũng bắt nguồn từ điều tương tự. Không phải vì cuộc sống quá khắc nghiệt. Mà vì chúng ta quá muốn giữ lại những điều vốn đang thay đổi.

Khi nhìn thấy nhân duyên, trong tâm tự nhiên sinh ra lòng biết ơn

Nhưng nếu chữ “Không” chỉ dừng lại ở việc buông bỏ, thì có lẽ đó vẫn chưa phải là điểm cuối của hành trình tu tâm.

Bởi khi con người thật sự hiểu được vô thường, họ không chỉ học được cách buông xuống những gì không thể nắm giữ, mà còn bắt đầu nhìn thấy những gì mình đã nhận được.

Và chính từ đó, hai chữ “感恩” – cảm ân ( biết ơn) xuất hiện. “恩” gồm chữ “因” ở trên và chữ “心” ở dưới. “因” là nhân duyên, là nhân quả; “心” là bản tâm, là lương tri của mỗi con người. Có lẽ, “ân” không chỉ là nhớ đến những điều tốt đẹp người khác đã dành cho mình, mà còn là sự thấu hiểu rằng mọi cuộc gặp gỡ, mọi trải nghiệm trong đời đều mang theo một nhân duyên và một ý nghĩa riêng. Khi biết dùng tâm để nhìn nhân duyên, dùng tâm để hiểu nhân quả, con người sẽ bớt đi những lời oán trách và học được cách trân trọng những gì đang có. Bởi chỉ khi trong tâm hiểu được nhân quả, ta mới thực sự hiểu được thế nào là ân.

Có người đến để đồng hành.

Có người đến để thử thách.

Có người đến để dạy ta yêu thương.

Có người đến để dạy ta buông bỏ.

Nếu nhìn mọi thứ chỉ bằng góc độ được và mất, ta sẽ thấy cuộc đời đầy bất công. Nhưng nếu nhìn bằng góc độ nhân duyên và nhân quả, ta sẽ hiểu rằng mỗi người xuất hiện đều mang theo một bài học mà ta cần học trong từng giai đoạn của cuộc đời.

Khi còn chấp trước, ta chỉ nhìn thấy điều mình mất. Khi bớt chấp trước, ta bắt đầu nhìn thấy điều mình nhận được. Và khi nhìn thấy điều mình nhận được, trong tâm tự nhiên sinh ra lòng biết ơn.

Công trình lớn nhất của đời người là tu sửa chính mình

Khi nhìn lại những điều ấy, tôi càng cảm thấy thú vị khi nhận ra rằng dù là Nho gia, Phật gia hay Đạo gia thì cuối cùng đều đang dẫn con người quay về cùng một điểm.

Đó là sự tu dưỡng bản thân.

Người xưa có câu: “儒为表，佛为心，道为骨。” (Nho là diện mạo. Phật là trái tim. Đạo là cốt cách)

Có lẽ trạng thái đẹp nhất của đời người là: lấy Nho để xử thế, lấy Phật để tu tâm, lấy Đạo để lập thân. Không day dứt vì những điều đã qua, không bất an vì những điều chưa đến; không tự tiêu hao năng lượng của chính mình, không làm tổn hại đến người khác, và sống thuận theo quy luật tự nhiên của cuộc đời.

Có lẽ công trình lớn nhất của đời người không phải là xây dựng sự nghiệp hay tích lũy tài sản. Mà là tu sửa chính mình.

Đó là khi ta học cách im lặng thay vì hơn thua. Học cách tha thứ thay vì oán trách. Học cách quan sát những cảm xúc trong lòng thay vì để chúng dẫn dắt mình.

Đó là một công trình rất tĩnh lặng. Không ai nhìn thấy. Không ai có thể làm thay. Nhưng lại là công trình quyết định chất lượng cuộc sống của mỗi người.

Có lẽ đến một thời điểm nào đó của cuộc đời, điều con người cần không còn là cố gắng đi nhanh hơn ai, cũng không phải chứng minh mình đúng hơn ai.

Điều quan trọng hơn là hiểu được mình đang đi đâu, vì điều gì mà đi, và giữ được một nội tâm đủ bình an để tiếp tục bước đi trên con đường ấy.

Bởi suy cho cùng, hành trình lấy kinh dài nhất không phải từ Trường An đến Tây Thiên.

Mà là hành trình đi từ một cái tâm đầy chấp niệm đến một tâm hồn biết thấu hiểu, biết buông bỏ và biết cảm ân.

Cảm ân những người đã đến.

Cảm ân những người đã đi.

Cảm ân những niềm vui từng làm ta hạnh phúc.

Cảm ân cả những nỗi đau từng khiến ta trưởng thành.

Bởi chính tất cả những nhân duyên ấy đã âm thầm tạo nên con người của chúng ta hôm nay.

Và có lẽ, đó mới là ý nghĩa sâu xa nhất của câu nói: “人生没有白走的路，每一步都算数。”

Biết ơn vì bạn đang ở đây! 感恩有你！