Hai năm học thạc sĩ không chỉ giúp tôi tích lũy kiến thức và hoàn thành một chặng đường học tập, mà còn dạy tôi một bài học quan trọng hơn: học cách trở thành một người quan sát. Tôi rất thích một câu nói bằng tiếng Trung: “你只是来体验人生的，而不是来演绎完美的人生。” – Bạn đến cuộc đời này để trải nghiệm cuộc sống, chứ không phải để diễn một cuộc đời hoàn hảo. Trước đây, tôi luôn nghĩ mình cần phải có câu trả lời ngay lập tức, phải làm đúng, phải nắm bắt mọi cơ hội và phải khiến mọi thứ diễn ra theo kế hoạch. Nhưng càng đi qua nhiều trải nghiệm, tôi càng nhận ra, điều đáng để tu luyện nhất của một con người không phải là kiểm soát cuộc sống, mà là học cách quan sát nó.

Điều thú vị là, rất nhiều bài học trong cuộc đời không đến vào đúng thời điểm sự việc xảy ra, mà chỉ được hiểu khi ta đủ trải nghiệm để nhìn lại. Cuối học kỳ hai của năm nhất, khi các anh chị khóa trên chuẩn bị tốt nghiệp, tôi tham gia vào buổi chụp hình và tôi cũng có dịp chụp một bức ảnh bên cạnh hai chữ “初心” – “Sơ tâm”. Khi ấy, tôi chỉ đơn giản thấy bức ảnh đẹp và cũng không nghĩ nhiều về ý nghĩa của nó. Mãi nhiều tháng sau, khi trải qua thêm nhiều câu chuyện, tôi mới dần hiểu rằng 初心 không chỉ là “tâm nguyện ban đầu”, mà còn là phần chân thật nhất trong mỗi con người – lý do khiến ta bắt đầu và cũng là điều nhắc nhở ta giữa rất nhiều thay đổi của cuộc sống.

Một năm sau khi tôi chụp ảnh tốt nghiệp của mình, khi quay lại đúng hành lang ấy của khoa, tôi mới phát hiện giá sách và hai chữ 初心 đã được thay thế bằng một cách bài trí hoàn toàn khác. Lúc đó, tôi chợt mỉm cười. Không phải vì tiếc nuối, mà vì nhận ra có những khoảnh khắc chỉ xuất hiện đúng một lần trong đời. Chính vì chúng không thể lặp lại nên mới trở thành kỷ niệm. Cuộc sống luôn âm thầm thay đổi như vậy, và đôi khi, giá trị của một khoảnh khắc chỉ được hiểu khi nó đã đi qua.

Một trải nghiệm khác mà tôi luôn nhớ là vào đêm Giáng sinh năm 2024. Hôm đó tôi học ở thư viện đến hơn chín giờ tối, trên đường trở về ký túc xá thì bắt gặp hai bạn sinh viên đứng ở cổng khu giảng đường với một chiếc thùng giấy khá đặc biệt. Trong ánh đèn flash của điện thoại, các bạn giới thiệu đây là hoạt động mang tên “没烦恼小岛” – Hòn đảo không phiền não. Mọi người có thể viết một lời nhắn gửi vào những mảnh giấy nhỏ rồi bỏ vào chiếc hộp, đồng thời rút ngẫu nhiên một thông điệp do người khác để lại.

Tôi háo hức rút tờ giấy đầu tiên. Trên đó chỉ vỏn vẹn vài chữ: “乒乓球，没有应该。” Tôi đọc mãi mà không hiểu, liền cười hỏi các bạn rằng liệu mình có thể đổi sang một tờ khác hay không. Các bạn vui vẻ gật đầu. Lần thứ hai, tôi mở tờ giấy mới và nhìn thấy dòng chữ: “Who lives, who dies, who tells your story.” Hôm đó, tôi chỉ chụp vài bức ảnh để lưu lại như một kỷ niệm nho nhỏ của đêm Noel, rồi nhanh chóng quên đi.

Phải nhiều tháng sau, khi nhìn lại những bức ảnh cũ, tôi mới bắt đầu hiểu ý nghĩa của hai thông điệp ấy. Tôi tìm đọc và biết rằng câu “乒乓球，没有应该。” xuất phát từ chia sẻ của vận động viên bóng bàn Nhật Bản 张本智和 (Tomokazu Harimoto) sau một trận đấu. Anh muốn nói rằng trong thể thao cạnh tranh, không có ai “đương nhiên phải thắng”, cũng không có chiến thắng nào là điều hiển nhiên. Kết quả luôn chứa đựng sự bất định.

Bất chợt, tôi nhận ra cuộc sống cũng giống như vậy. Thực ra chẳng có quá nhiều chữ “phải”. Không có độ tuổi nào “phải” thành công, không có con đường nào “phải” bằng phẳng, cũng không có cuộc đời nào “phải” hoàn hảo. Rất nhiều áp lực lại đến từ những khuôn mẫu mà chính chúng ta tự đặt lên mình. Khi buông bớt chữ “phải”, tôi mới thấy mình có thể nhẹ nhàng hơn với cuộc sống và với chính mình.

Còn câu thứ hai lại khiến tôi suy nghĩ rất lâu: “Who lives, who dies, who tells your story.” Nếu một ngày câu chuyện của mình được kể lại, ai sẽ là người kể? Và liệu họ có kể đúng điều mình đã sống? Chính câu hỏi ấy đã thôi thúc tôi bắt đầu viết nhiều hơn…không phải để chứng minh điều gì, mà để lưu giữ những suy nghĩ chân thật nhất của mình. Bởi tôi tin rằng, không ai có thể kể câu chuyện của mình chân thực hơn chính bản thân mình. Có lẽ rồi một ngày nào đó, rất nhiều ký ức sẽ mờ dần, nhưng những điều mình từng thật sự cảm nhận thì không nên biến mất. Vì thế tôi bắt đầu viết. Ban đầu chỉ là viết cho chính mình. Sau này, những trang viết ấy dần có một “ngôi nhà” riêng mang tên The Gratitude Writer.

Tôi vẫn thích gọi đó là một “trạm dừng nghỉ tâm hồn” hơn là một website. Nếu một ngày nào đó bạn thấy mình đang quá vội, quá mệt, hay chỉ đơn giản cần một nơi để ngồi xuống vài phút, biết đâu ở đó sẽ có một bài viết khiến bạn mỉm cười hoặc nhẹ lòng hơn một chút

Khi nhìn lại những trải nghiệm ấy, tôi chợt nhớ đến câu nói nổi tiếng của Steve Jobs:

“You can’t connect the dots looking forward. You can only connect them looking backwards. So you have to trust that the dots will somehow connect in your future. You have to trust in something: your gut, destiny, life, karma, whatever. Because, believing that dots will connect down the road will give you the confidence to follow your heart . Even it leads you off the well – worn path and that will make all the difference.”

Tạm dịch là: “Bạn không thể kết nối những sự việc chưa xảy ra khi nhìn về phía trước. Bạn chỉ có thể kết nối chúng khi nhìn lại quá khứ. Vì vậy, bạn phải tin rằng những sự việc ngày hôm nay theo một cách nào đó, sẽ kết nối lại trong tương lai. Bạn phải tin tưởng vào điều gì đó, lương tâm, định mệnh, cuộc sống, luật nhân quả, bất cứ thứ gì. Bởi vì, tin tưởng rằng mọi chuyện đâu sẽ vào đấy sẽ cho bạn tự tin để đi theo trái tim. Thậm chí, nó dẫn bản ra khỏi con đường đã định sẵn và điều đó sẽ làm nên sự khác biệt.”

Có lẽ cuộc sống vốn luôn như vậy. Khi sự việc xảy ra, ta thường chỉ nhìn thấy từng mảnh ghép riêng lẻ. Nhưng thời gian sẽ âm thầm nối chúng lại thành một bức tranh hoàn chỉnh. Bức ảnh bên hai chữ 初心, chiếc hộp 没烦恼小岛, hay hai mảnh giấy nhỏ trong đêm Giáng sinh… tất cả đều là những dấu chấm nhỏ mà tôi chỉ thực sự hiểu được khi quay đầu nhìn lại.

Có lẽ vì vậy mà sau hai năm ấy, điều thay đổi nhiều nhất không phải hoàn cảnh của tôi, mà là cách tôi nhìn cuộc sống. Tôi không còn quá vội vàng đi tìm ý nghĩa cho mọi chuyện ngay khi chúng xảy ra, bởi tôi hiểu rằng có những câu trả lời cần thời gian. Tôi cũng không còn cố gắng biến mọi thứ thành hoàn hảo, bởi cuộc sống vốn không phải một bài kiểm tra để đạt điểm tuyệt đối. Điều quan trọng hơn là mình đã thật sự hiện diện trong từng trải nghiệm, đã quan sát, đã cảm nhận và đã trưởng thành từ chính những điều rất bình thường ấy.

Carl Jung từng nói:  “Your vision will become clear only when you can look into your own heart. Who looks outside, dreams; who looks inside, awakes.” Tạm dịch: “Tầm nhìn của ta sẽ trở nên rõ ràng chỉ khi ta nhìn vào trái tim mình. Nhìn ra ngoài, ta sẽ mơ mộng; còn hướng vào nội tại, ta sẽ thức tỉnh.”

Có lẽ từ nay về sau, tôi vẫn sẽ tiếp tục học cách quan sát cuộc sống như thế. Quan sát một cuộc gặp gỡ, một lần chia tay, một mùa mưa, một chuyến đi, hay cả những ngày tưởng chừng chẳng có gì đặc biệt. Bởi tôi tin rằng, không có trải nghiệm nào là vô nghĩa nếu ta thật sự hiện diện trong nó. Và biết đâu, nhiều năm sau khi nhìn lại, những điều hôm nay mình chưa hiểu sẽ trở thành mảnh ghép quan trọng nhất trong bức tranh cuộc đời.

Nếu những dòng viết này vô tình đồng hành cùng bạn trong một khoảnh khắc nào đó của cuộc sống, thì hy vọng bạn cũng sẽ dành cho mình đôi phút để chậm lại, quan sát nhiều hơn, phán xét ít hơn và dịu dàng hơn với chính mình.

Vì đôi khi, điều thay đổi cuộc đời chúng ta không phải là một sự kiện lớn, mà chỉ là cách chúng ta nhìn một sự việc quen thuộc bằng một góc nhìn hoàn toàn khác.

Biết ơn vì bạn đang ở đây!